Zanieczyszczenie granulatem z tworzyw sztucznych nie jest już tylko ryzykiem operacyjnym i reputacyjnym, ale także wymogiem regulacyjnym, który dotyczy firm w całym łańcuchu wartości tworzyw sztucznych.
Przyjęcie rozporządzenia (UE) 2025/2365 oznacza przejście Unii Europejskiej od dobrowolnych inicjatyw do wiążących wymogów. Ograniczenie strat granulatu przestaje być jedynie deklarowanym celem i staje się prawnym obowiązkiem.
Rozporządzenie: firmy, których dotyczy, i wymagania
Granulki tworzyw sztucznych – małe, wszechobecne i łatwo gubiące się – są trzecim źródłem niezamierzonego uwalniania mikroplastiku. Przedostają się one do cieków wodnych podczas produkcji, transportu, przechowywania i przetwarzania, utrzymując się w ekosystemach i ostatecznie trafiając do łańcucha pokarmowego. Straty te często nie są wynikiem poważnych wypadków, ale rutynowych czynności związanych z obsługą, co sprawia, że są one szczególnie trudne do kontrolowania, ponieważ są one wpisane w codzienne działania, a nie związane z nagłymi zdarzeniami.
Nowe rozporządzenie ustanawia zharmonizowany, ogólnounijny system oparty na ryzyku, który wymaga od przedsiębiorstw aktywnego zapobiegania, monitorowania i zgłaszania utraty granulek, a także podnosi rangę utraty granulek z kwestii środowiskowej do kwestii prawnej, ponieważ rozporządzenie wprowadza również kary.
Dotyczy to:
- Producentów i przetwórców
- Zakłady recyklingu i kompoundingu
- Operatorów logistycznych i transportowych
- Miejsca magazynowania i pakowania
Zakresem regulacji objęte są wszystkie organizacje w UE, które rocznie przetwarzają ponad 5 ton granulatu z tworzyw sztucznych. W przypadku większych podmiotów (ponad 1500 ton rocznie) poprzeczka jest jeszcze wyższa, a wymogi certyfikacyjne są powiązane z zapewnieniem zgodności z przepisami.
Wdrażanie etapowe
Podstawowe obowiązki (grudzień 2025 r.)
W tym momencie zaczynają obowiązywać podstawowe zobowiązania, wymagające zmian operacyjnych, dokumentacji i odpowiedzialności. Firmy muszą:
- Zapobiegać stratom granulatu w całym zakresie działalności
- Podejmować działania naprawcze w przypadku wystąpienia strat
- Przeprowadzić szkolenia dla pracowników w zakresie zapobiegania i reagowania
- Śledzić i zgłaszać ilości przetworzone i utracone
Rozszerzone wymagania (grudzień 2027 r.)
Wymagania ulegają znacznemu zaostrzeniu:
- Formalne plany zarządzania ryzykiem stają się obowiązkowe
- Wymagane jest zgłaszanie incydentów władzom
- Wchodzą w życie obowiązki dotyczące etykietowania i informowania
- Certyfikacja zgodna z załącznikiem I staje się obowiązkowa dla dużych operatorów
Rozszerzenie na konkretne sektory (grudzień 2028 r.)
- Podmioty zajmujące się transportem morskim mają do spełnienia konkretne obowiązki
Główne wyzwanie: wdrożenie zgodności
Chociaż wymagania wydają się proste w teorii, ich wdrożenie wymaga ustandaryzowanych procedur we wszystkich lokalizacjach, przeszkolenia pracowników i zmiany zachowań, podlegających audytowi systemów monitorowania oraz koordynacji łańcucha dostaw (w tym podwykonawców i partnerów logistycznych).
Wiele organizacji może mieć trudności z wdrożeniem tego w codziennej działalności w sposób, który wytrzyma kontrolę.
Dlaczego certyfikacja OCS Europe staje się kluczowa
System certyfikacji OCS Europe został opracowany przez Plastics Europe, stowarzyszenie producentów tworzyw sztucznych w Europie, oraz EuPC, stowarzyszenie europejskich przetwórców tworzyw sztucznych, przy wsparciu i pod nadzorem komitetu złożonego z wielu interesariuszy, w tym decydentów politycznych, jednostek certyfikujących i przedstawicieli branży, a także z uwzględnieniem dodatkowych zaleceń uzyskanych w ramach konsultacji społecznych.
Rozporządzenie (UE) 2025/2365 opiera się na zasadach ustanowionych przez Operation Clean Sweep (OCS) i normę OCS Europe oraz zawiera bezpośrednie odniesienia do zasad i wymagań OCS.
Certyfikacja OCS Europe zapewnia:
- Niezależną weryfikację praktyk zapobiegania utracie granulatu przez niezależną stronę trzecią
- Ustrukturyzowane ramy oparte na sześciu filarach operacyjnych:
- Organizację miejsca pracy w celu zapobiegania wyciekom
- Udokumentowane procedury
- Szkolenia pracowników i rozliczalność
- Regularne audyty
- Dostosowanie do wymogów regulacyjnych
- Zaangażowanie łańcucha dostaw
Sama regulacja wskazuje, że certyfikacja zgodna z OCS Europe ma być odpowiednią drogą do spełnienia formalnych wymogów zgodności, szczególnie dla większych operatorów. Systemom wewnętrznym często brakuje standaryzacji, możliwości audytu i zewnętrznej walidacji wymaganych w ramach kontroli regulacyjnej. W praktyce powoduje to luki w dokumentacji, niespójności między lokalizacjami oraz trudności w wykazaniu zgodności przed organami – szczególnie w środowiskach wielozakładowych lub o złożonym łańcuchu dostaw.
Certyfikacja nie jest zatem tylko odznaką, ale:
- Sposób na uporządkowanie systemów zarządzania ryzykiem
- Mechanizm wykazywania zgodności organom regulacyjnym
- Narzędzie do zmniejszania ryzyka środowiskowego i operacyjnego
Konsekwencje dla operatorów: działaj teraz, nie później
Istnieje przewidywalna pokusa, by traktować rok 2027 lub 2028 jako rzeczywiste terminy. Byłoby to błędem.
Podstawowe wymagania (szkolenia, zapobieganie, monitorowanie) wymagają wewnętrznej koordynacji między różnymi działami, przeprojektowania procesów, zmiany kultury organizacyjnej oraz zewnętrznej koordynacji z partnerami.
Organizacje, które zwlekają, będą musiały zmierzyć się ze skróconymi terminami, wyższymi kosztami i większym ryzykiem związanym z przestrzeganiem przepisów.
Co teraz: zalecane podejście do wdrożenia
Jeśli Twoja organizacja zajmuje się granulatem z tworzyw sztucznych, pytanie brzmi: jak szybko możesz wdrożyć zgodność z przepisami?
Pragmatycznym podejściem jest wczesne dostosowanie się do uznanych ram. Certyfikacja OCS Europe oferuje ustrukturyzowaną ścieżkę:
- Przekłada oczekiwania regulacyjne na praktyczne procesy
- Zapewnia weryfikację przez stronę trzecią
- Pomaga zabezpieczyć działalność na przyszłość przed zaostrzającymi się wymaganiami
Rozpoczęcie procesu certyfikacji już teraz pozwala firmom:
- Budować systemy w sposób progresywny, a nie reaktywny
- Wykrywaj niedociągnięcia, zanim staną się problemem
- Wykazuj się przywództwem wobec organów regulacyjnych, klientów i interesariuszy
Zapoznaj się z broszurą certyfikacyjną OCS Europe, aby dowiedzieć się, w jaki sposób może ona wesprzeć Twoje działania w zakresie zgodności z przepisami, lub skontaktuj się z nami, aby ocenić swoją gotowość
